{"id":2159,"date":"2020-05-22T07:34:59","date_gmt":"2020-05-22T07:34:59","guid":{"rendered":"http:\/\/magazineforyou.com\/1\/?p=2159"},"modified":"2020-05-22T07:34:59","modified_gmt":"2020-05-22T07:34:59","slug":"drunjte-me-te-vjeter-me-te-gjate-me-te-gjere-dhe-me-te-medhenje-ne-bote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/drunjte-me-te-vjeter-me-te-gjate-me-te-gjere-dhe-me-te-medhenje-ne-bote\/","title":{"rendered":"DRUNJT\u00cb M\u00cb T\u00cb VJET\u00cbR, M\u00cb T\u00cb GJAT\u00cb, M\u00cb T\u00cb GJER\u00cb DHE M\u00cb T\u00cb M\u00cbDHENJ\u00cb N\u00cb BOT\u00cb!"},"content":{"rendered":"<p>Deri m\u00eb sot drunjt\u00eb jan\u00eb organizmat e gjall\u00eb m\u00eb t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuar n\u00eb planetin ton\u00eb. N\u00eb syt\u00eb e njer\u00ebzve t\u00eb pav\u00ebmendsh\u00ebm, drunjt\u00eb jan\u00eb vet\u00ebm rrotulla t\u00eb letr\u00ebs s\u00eb tualetit \u2013 objekte t\u00eb p\u00ebrditshme, t\u00eb cilat mund t\u00eb shfryt\u00ebzohen gjithmon\u00eb. K\u00ebto organizma t\u00eb gjalla madh\u00ebshtore shkat\u00ebrrohen \u00e7do dit\u00eb, gj\u00eb q\u00eb n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb pik\u00eblluese dhe alarmuese.<br \/>\nDrunjt\u00eb jan\u00eb arsyeja pse ne jemi gjall\u00eb ende dhe pse njer\u00ebzimi ka arritur k\u00ebtu ku \u00ebsht\u00eb sot. Ky artikull iu \u00ebsht\u00eb dedikuar drunjve q\u00eb kan\u00eb arritur t\u00eb mbijetojn\u00eb me mij\u00ebra vjet dhe p\u00ebrgjat\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre i kan\u00eb arritur disa rekorde t\u00eb mrekullueshme.<br \/>\nDRURI M\u00cb I VJET\u00cbR N\u00cb BOT\u00cb: OLD TJIKKO 9.550 VJET)<br \/>\nDruri m\u00eb i vjet\u00ebr i klonuar n\u00eb bot\u00eb (bredh norvegjez) \u00ebsht\u00eb 9.550 vje\u00e7ar dhe gjendet n\u00eb malin Fulufjallet n\u00eb provinc\u00ebn suedeze Dalama. At\u00eb e ka zbuluar profesori i gjeografis\u00eb fizike Leif Kullman, i cili m\u00eb pas ia vuri emrin e qenit t\u00eb tij t\u00eb vjet\u00ebr \u201cTjikko\u201d.<br \/>\nN\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, ky dru 5 metra i gjat\u00eb, mbase nuk duket si organizmi m\u00eb i vjet\u00ebr i gjall\u00eb, por, mos u mashtroni nga madh\u00ebsia. Me mij\u00ebra vjet, ky dru me sukses i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshtatur t\u00eb gjitha ndryshimeve klimatike t\u00eb cilat kan\u00eb ndikuar n\u00eb zon\u00ebn ku ai jeton. Besohet se arsyet pse ky dru ka mbijetuar kaq gjat\u00eb jan\u00eb klonimi vegjetativ dhe shtresimi.<br \/>\nDRURI M\u00cb I VJET\u00cbR I PA KLONUAR N\u00cb BOT\u00cb: METHUSELAH (4.845 VJET)<br \/>\nMethuselah (Metusalemi) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj i pish\u00ebs i cili rritet lart n\u00eb malet e bardhe t\u00eb Kalifornis\u00eb Lindore. Emri i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb sipas personazhit jet\u00ebgjat\u00eb fetar i cili ka jetuar pothuajse 1.000 vjet. P\u00ebr dallim nga Tjikko, i cili ka mbijetuar fal\u00eb \u201cvet\u00eb klonimit\u201d, besohet se Methuselah \u00ebsht\u00eb organizmi i pa klonuar m\u00eb i vjet\u00ebr i gjall\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb testuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dendrokronologjike (me num\u00ebrimin e unazave).<br \/>\nDRURI M\u00cb I GJAT\u00cb N\u00cb BOT\u00cb: HYPERION (115,6 METRA)<br \/>\nHyperioni \u00ebsht\u00eb zbuluar m\u00eb 25 gusht 2006, nga natyralist\u00ebt Chris Atkins dhe Michael Taylor, n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb shum\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb Parkut Komb\u00ebtar dhe Shtet\u00ebror Redwood n\u00eb Kaliforni. Besohet se ai \u00ebsht\u00eb diku 700-800 vjet i vjet\u00ebr. Studiuesit, besojn\u00eb se ky dru ka mundur t\u00eb jet\u00eb edhe m\u00eb i gjat\u00eb se 116 metra, mir\u00ebpo, p\u00ebr shkak t\u00eb d\u00ebmtimeve t\u00eb shkaktuara nga qukapik\u00ebt n\u00eb maj\u00ebn e tij, aktualisht ai \u00ebsht\u00eb ndalur n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb 115,6 metra. Ndon\u00ebse, disa drunj t\u00eb tjer\u00eb kan\u00eb qen\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se ky vigan, shumica ran\u00eb pre e shpyll\u00ebzimit t\u00eb rajonit t\u00eb Redwood n\u00eb mesin e viteve 60-t\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar.<br \/>\nDRURI M\u00cb I MADH N\u00cb BOT\u00cb: GJENERALI SHERMAN<br \/>\nNdon\u00ebse shum\u00eb drunj t\u00eb tjer\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, ata nuk i afrohen as deri te gjuri fam\u00ebkeqit Gjeneral Sherman. Ky dru ia tejkalon \u00e7do organizmi tjet\u00ebr t\u00eb gjall\u00eb n\u00eb planetin ton\u00eb me v\u00ebllimin e tij t\u00eb t\u00ebr\u00ebsish\u00ebm (pa i llogaritur edhe deg\u00ebt e tij) dhe ai konsiderohet se \u00ebsht\u00eb organizmi m\u00eb i madh i gjall\u00eb n\u00eb planetin ton\u00eb. Mosha e tij p\u00ebrllogaritet t\u00eb jet\u00eb diku mes 2.300 dhe 2.700 vjet. Ai, iu ka mbijetuar nj\u00eb s\u00ebr\u00eb zjarresh, ndryshimeve klimatike dhe njer\u00ebzve bashk\u00ebkohor. Me pesh\u00ebn e tij q\u00eb llogaritet t\u00eb jet\u00eb diku rreth 1.385 tonelata, gjat\u00ebsin\u00eb prej 83,8 metra dhe diamet\u00ebr prej 11,1 metra, n\u00eb thelb ai \u00ebsht\u00eb organizmi me rritjen m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb planet. N\u00eb vitin 1879 atij iu dha emri i gjeneralit t\u00eb Luft\u00ebs Civile Amerikane William Tecumseh Sherman.<br \/>\nDRURI M\u00cb I GJER\u00cb N\u00cb BOT\u00cb: ARBOL DEL TULE<br \/>\nEl Arbol del Tule (n\u00eb gjuh\u00ebn spanjolle druri i Tule) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb selvi e cila gjendet n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb qytetit Santa Maria del Tule n\u00eb shtetin meksikan Oaxaka. N\u00eb fakt, qyteti e ka marr emrin sipas k\u00ebtij druri. Me mosh\u00eb rreth 1.400 vjet, besohet se ky dru e ka trungun m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb bot\u00eb, me nj\u00eb diamet\u00ebr prej rreth 11,62 metra. Kan\u00eb ekzistuar dyshime se trungu p\u00ebrb\u00ebhet nga disa drunj, por, pas analizave t\u00eb detajuara t\u00eb ADN-s\u00eb, \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtetuar se me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dru t\u00eb vet\u00ebm. P\u00ebr fat t\u00eb keq n\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201990-t\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar \u00ebsht\u00eb zbuluar se druri gradualisht \u00ebsht\u00eb duke vdekur si pasoj\u00eb e ndotjes s\u00eb ajrit (mbi 8.000 makina kalojn\u00eb n\u00eb magjistralen p\u00ebrbri) dhe munges\u00ebs s\u00eb ujit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Deri m\u00eb sot drunjt\u00eb jan\u00eb organizmat e gjall\u00eb m\u00eb t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuar n\u00eb planetin ton\u00eb. N\u00eb syt\u00eb e njer\u00ebzve t\u00eb pav\u00ebmendsh\u00ebm, drunjt\u00eb jan\u00eb vet\u00ebm rrotulla t\u00eb letr\u00ebs s\u00eb tualetit \u2013 objekte t\u00eb p\u00ebrditshme, t\u00eb cilat mund t\u00eb shfryt\u00ebzohen gjithmon\u00eb. K\u00ebto organizma t\u00eb gjalla madh\u00ebshtore shkat\u00ebrrohen \u00e7do dit\u00eb, gj\u00eb q\u00eb n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb pik\u00eblluese dhe alarmuese. Drunjt\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2160,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-2159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2159"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2161,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2159\/revisions\/2161"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}