{"id":5828,"date":"2022-09-27T14:00:03","date_gmt":"2022-09-27T12:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/?p=5828"},"modified":"2022-09-27T11:42:38","modified_gmt":"2022-09-27T09:42:38","slug":"misioni-dart-i-nasa-e-godet-asteroidin-ne-testin-e-pare-ne-histori-per-mbrojtjen-e-planetit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/misioni-dart-i-nasa-e-godet-asteroidin-ne-testin-e-pare-ne-histori-per-mbrojtjen-e-planetit\/","title":{"rendered":"MISIONI DART I NASA E GODET ASTEROIDIN N\u00cb TESTIN E PAR\u00cb N\u00cb HISTORI P\u00cbR MBROJTJEN E PLANETIT"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Pas 10 muajve t\u00eb fluturimit n\u00eb gjith\u00ebsi, Testi p\u00ebr Ridrejtimin e Asteroideve t\u00eb Dyfisht\u00eb (Double Asteroid Redirection Test &#8211; DART) \u2013 demonstrimi i par\u00eb i teknologjis\u00eb tok\u00ebsore p\u00ebr mbrojtjen e planetit \u2013 t\u00eb h\u00ebn\u00ebn e ka p\u00ebrplasur me sukses asteroidin e sh\u00ebnjestruar. Kjo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekja e par\u00eb e NASA-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur nj\u00eb asteroid n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>P\u00ebrplasje e suksesshme<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kontrolli i misionit n\u00eb Laboratorin e Fizik\u00ebs s\u00eb Aplikuar Johns Hopkins (Johns Hopkins Applied Physics Laboratory &#8211; APL) n\u00eb Laurel t\u00eb Merilendit, ka njoftuar p\u00ebr p\u00ebrplasjen e suksesshme n\u00eb or\u00ebn 7: 14 sipas or\u00ebs lindore, gjegj\u00ebsisht n\u00eb or\u00ebn 13:14 sipas or\u00ebs ton\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Fantashkenca kthehet n\u00eb realitet<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Si pjes\u00eb e strategjis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb NASA-s\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e planetit, p\u00ebrplasja e DART me asteroidin Dimorphos e ka demonstruar nj\u00eb teknik\u00eb t\u00eb zbatueshme p\u00ebr mbrojtjen e planetit nga asteroid apo kometa q\u00eb i drejtohen Tok\u00ebs, gjithmon\u00eb n\u00ebse ato zbulohen me koh\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb thelb, DART \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sukses i pa par\u00eb m\u00eb her\u00ebt p\u00ebr mbrojtjen e planetit, por \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb mision i bashkimit me dobi t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr t\u00ebr\u00eb njer\u00ebzimin,\u201d deklaroi Administratori i NASA-s\u00eb Bill Nelson. \u201cTeksa NASA e studion gjith\u00ebsin\u00eb dhe planetin ton\u00eb m\u00ebm\u00eb, ne po ashtu jemi duke punuar n\u00eb mbrojtjen e tij, dhe ky bashk\u00ebpunim nd\u00ebrkomb\u00ebtar e ka kthyer fantashkenc\u00ebn n\u00eb realitet, duke e demonstruar k\u00ebshtu nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Tok\u00ebn,\u201d shtoi ai m\u00eb tej.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5830\" src=\"http:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/02-3-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1920\" srcset=\"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/02-3-scaled.jpg 2560w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/02-3-300x225.jpg 300w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/02-3-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/02-3-768x576.jpg 768w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/02-3-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/02-3-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/p>\n<p><strong><em>Sh\u00ebnjestrohen dy asteroid jo k\u00ebrc\u00ebnues p\u00ebr Tok\u00ebn<\/em><\/strong><\/p>\n<p>DART e sh\u00ebnjestroi nj\u00eb asteroid h\u00ebn\u00ebz t\u00eb quajtur Dimorphos, i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trup qiellor i vog\u00ebl me diamet\u00ebr 160 metra, dhe i cili sillet n\u00eb orbit\u00eb rreth nj\u00eb asteroidi m\u00eb t\u00eb madh (780 metra) t\u00eb quajtur Didymos. Asnj\u00ebri prej k\u00ebtyre asteroideve nuk p\u00ebrb\u00ebn ndonj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr Tok\u00ebn.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky mision nj\u00ebdrejtim\u00ebsh e ka konfirmuar q\u00eb NASA me sukses mund t\u00eb drejtoj\u00eb nj\u00eb fluturake p\u00ebr t\u2019u ndeshur me q\u00ebllim me nj\u00eb asteroid p\u00ebr t\u2019ia nd\u00ebrruar drejtimin k\u00ebtij t\u00eb fundit. Kjo teknik\u00eb njihet si p\u00ebrplasja kinetike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Studimi i efekteve t\u00eb p\u00ebrplasjes vazhdon nga Toka<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ekipi hulumtues tani do ta v\u00ebzhgoj\u00eb Dimorphos-in duke i p\u00ebrdorur teleskop\u00ebt n\u00eb tok\u00eb, p\u00ebr t\u00eb konfirmuar q\u00eb p\u00ebrplasja e DART e ka ndryshuar orbit\u00ebn e k\u00ebtij asteroidi rreth Didymos. Studiuesit presin q\u00eb kjo p\u00ebrplasje ta shkurtoj orbit\u00ebn e Dimorphos p\u00ebr rreth 1%, ose p\u00ebraf\u00ebrsisht 10 minuta. Matja e sakt\u00eb se sa \u00ebsht\u00eb ridrejtuar ky asteroid \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej q\u00ebllimeve kryesore t\u00eb t\u00ebr\u00eb testit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Sistemet e sofistikuara t\u00eb navigacionit e mund\u00ebsuan k\u00ebt\u00eb sukses<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Instrumenti i vet\u00ebm i k\u00ebsaj fluturakeje, Kamera p\u00ebr Asteroid dhe V\u00ebzhgimin e Didymos p\u00ebr Navigacion Optik (Didymos Reconnaissance and Asteroid Camera for Optical navigation &#8211; DRACO), s\u00eb bashku me nj\u00eb sistem t\u00eb sofistikuar t\u00eb drejtimit, navigacionit dhe kontrollit q\u00eb punon n\u00eb \u00e7ift me algoritmet e Navigacionit t\u00eb Atyp\u00ebratysh\u00ebm Autonom p\u00ebr Manovrimin e Trupave t\u00eb Vegj\u00ebl (Small-body Maneuvering Autonomous Real Time Navigation &#8211; SMART Nav), ia mund\u00ebsuan DART-it q\u00eb t\u00eb identifikonte dhe t\u00eb b\u00ebnte dallimin n\u00eb mes t\u00eb k\u00ebtyre dy asteroideve dhe t\u00eb sh\u00ebnjestronte at\u00eb me trup m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5831\" src=\"http:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/03-3-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1440\" srcset=\"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/03-3-scaled.jpg 2560w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/03-3-300x169.jpg 300w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/03-3-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/03-3-768x432.jpg 768w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/03-3-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/03-3-2048x1152.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/p>\n<p><strong><em>Asteroidi goditet nga nj\u00eb fluturake si kuti<\/em><\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebto sisteme e drejtuan nj\u00eb fluturake t\u00eb gjith\u00ebsis\u00eb n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb kutie 570 kilogram\u00ebshe p\u00ebrgjat\u00eb 90,000 kilometrave t\u00eb fundit t\u00eb gjith\u00ebsis\u00eb drejt Dimorphos, duke e p\u00ebrplasur q\u00ebllimisht n\u00eb t\u00eb me nj\u00eb shpejt\u00ebsi prej rreth 23,000 kilometra n\u00eb or\u00eb, p\u00ebr ta ngadal\u00ebsuar pak shpejt\u00ebsin\u00eb orbituese t\u00eb asteroidit. Pamjet e fundit t\u00eb DRACO, q\u00eb u d\u00ebrguan nga fluturakja vet\u00ebm pak sekonda para p\u00ebrplasjes, e kan\u00eb shfaqur sip\u00ebrfaqen e Dimorphos me detaje nga af\u00ebr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Pas 10 muajve t\u00eb fluturimit n\u00eb gjith\u00ebsi, Testi p\u00ebr Ridrejtimin e Asteroideve t\u00eb Dyfisht\u00eb (Double Asteroid Redirection Test &#8211; DART) \u2013 demonstrimi i par\u00eb i teknologjis\u00eb tok\u00ebsore p\u00ebr mbrojtjen e planetit \u2013 t\u00eb h\u00ebn\u00ebn e ka p\u00ebrplasur me sukses asteroidin e sh\u00ebnjestruar. Kjo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekja e par\u00eb e NASA-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur nj\u00eb asteroid [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5829,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5828","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5828"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5839,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5828\/revisions\/5839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}