{"id":5962,"date":"2022-11-18T09:43:59","date_gmt":"2022-11-18T08:43:59","guid":{"rendered":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/?p=5962"},"modified":"2022-11-18T15:06:49","modified_gmt":"2022-11-18T14:06:49","slug":"jeten-mund-ta-kuptojme-duke-shikuar-prapa-por-jeta-jetohet-duke-shikuar-perpara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/jeten-mund-ta-kuptojme-duke-shikuar-prapa-por-jeta-jetohet-duke-shikuar-perpara\/","title":{"rendered":"JET\u00cbN MUND TA KUPTOJM\u00cb DUKE SHIKUAR PRAPA, POR JETA JETOHET DUKE SHIKUAR P\u00cbRPARA"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Muajin e kaluar n\u00eb artikullin ton\u00eb \u201cR\u00ebnd\u00ebsia e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore dhe kujt i p\u00ebrket?\u201d shpjeguam se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimia kulturore dhe \u00e7far\u00eb e cil\u00ebson at\u00eb si t\u00eb till\u00eb. Megjithat\u00eb, ajo q\u00eb nuk diskutuam \u00ebsht\u00eb: Pse \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme ta ruajm\u00eb at\u00eb? &#8211; P\u00ebrgjigja m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pyetje ndoshta q\u00ebndron n\u00eb fjal\u00ebt e filozofit Soren Kierkegaard i cili tha: &#8220;Jet\u00ebn mund ta kuptojm\u00eb duke shikuar prapa, por jeta jetohet duke shikuar p\u00ebrpara&#8221;. Natyrisht, k\u00ebto fjal\u00eb nuk ishin menduar n\u00eb lidhje me r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore apo ruajtjen e saj. Megjithat\u00eb, ato mbajn\u00eb me vete nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb caktuar t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs universale q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e p\u00ebrshtatshme dhe e zbatueshme edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Jet\u00ebn mund ta kuptojm\u00eb duke shikuar prapa<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Pjesa e par\u00eb e deklarat\u00ebs s\u00eb Kierkegaard-it \u00ebsht\u00eb ndoshta shpjegimi m\u00eb i mir\u00eb pse ne e ndjejm\u00eb k\u00ebt\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb brendshme t\u00eb mbrojm\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb, e cila shprehet p\u00ebrmes elementeve t\u00eb ndryshme t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore materiale dhe jo materiale. N\u00ebp\u00ebrmjet tyre, ne m\u00ebsojm\u00eb p\u00ebr veten dhe t\u00eb tjer\u00ebt. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, duke e studiuar dhe analizuar t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb, ne gjithashtu mund t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb nj\u00eb ose dy gj\u00ebra nga paraardh\u00ebsit tan\u00eb. P\u00ebr shembull, ne jemi m\u00ebsuar shum\u00eb t\u00eb themi se nj\u00eb element i caktuar i trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore (kala, kish\u00eb, xhami, mal, lum\u00eb, valle, zakon etj.) \u00ebsht\u00eb i yni ose i tyre. Megjithat\u00eb, ajo q\u00eb ne priremi t\u00eb harrojm\u00eb \u00ebsht\u00eb se ato jan\u00eb t\u00eb gjitha rezultat i nd\u00ebrveprimit t\u00eb t\u00eb gjitha komuniteteve q\u00eb kan\u00eb jetuar k\u00ebtu s\u00eb bashku p\u00ebr shekuj. Thjesht hidhni nj\u00eb v\u00ebshtrim m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt n\u00eb t\u00eb gjitha ngjashm\u00ebrit\u00eb q\u00eb i kan\u00eb k\u00ebta element\u00eb dhe do ta kuptoni se ne kemi kaq shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb<\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb fakt, tipari m\u00eb t\u00ebrheq\u00ebs i t\u00eb gjith\u00eb element\u00ebve t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore jan\u00eb historit\u00eb q\u00eb na i sjellin. Nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb shekullore na tregon jo vet\u00ebm se dikush ka jetuar atje, por edhe si ka jetuar, \u00e7far\u00eb aft\u00ebsish zot\u00ebronte, mjesht\u00ebrit\u00eb e tyre, etj. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, ne m\u00ebsojm\u00eb rreth tyre dhe p\u00ebrvojave t\u00eb tyre. K\u00ebshtu, ne m\u00ebsojm\u00eb p\u00ebr veten ton\u00eb. Me synimin p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb ton\u00eb kulturore gjat\u00eb nj\u00eb dite me diell n\u00eb fund t\u00eb gushtit, kolegia im J.S. dhe un\u00eb nis\u00ebm nj\u00eb udh\u00ebtim p\u00ebr t\u00eb vizituar disa vende t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore n\u00eb Kosov\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar pak m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Parku arkeologjik i Ulpian\u00ebs<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Lokacioni i par\u00eb q\u00eb e vizituam \u00ebsht\u00eb parku arkeologjik i Ulpian\u00ebs, pasi ndodhet vet\u00ebm disa kilometra larg qendr\u00ebs s\u00eb Prishtin\u00ebs. Ashtu si n\u00eb rastin e piktur\u00ebs s\u00eb Mona Liz\u00ebs q\u00eb e diskutuam n\u00eb numrin ton\u00eb t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, mbetjet arkeologjike t\u00eb Ulpian\u00ebs jan\u00eb unike. Historian\u00ebt kan\u00eb p\u00ebrcaktuar se ky vendbanim daton nga ilir\u00ebt. Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb gjithashtu e v\u00ebrtet\u00eb se gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe Roma ve\u00e7 e kishte zgjeruar tashm\u00eb sundimin e saj n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb. Kjo e b\u00ebn Ulpian\u00ebn romake po aq sa edhe ilire.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Parku Komb\u00ebtar Sharri<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Destinacioni yn\u00eb i radh\u00ebs ishte Parku Komb\u00ebtar Sharri. Rruga kalon n\u00ebp\u00ebr rajonin e Gor\u00ebs, i cili \u00ebsht\u00eb i banuar nga nj\u00eb prej komuniteteve etnike m\u00eb unike me identitet specifik n\u00eb Kosov\u00eb. Sapo arrijm\u00eb n\u00eb fshatin Brod, shohim shenj\u00ebn q\u00eb i njofton t\u00eb gjith\u00eb vizitor\u00ebt se tani po hyjn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb park t\u00eb bukur komb\u00ebtar. Fal\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 1500 llojeve t\u00eb bim\u00ebve vaskulare, 20% e t\u00eb cilave jan\u00eb bim\u00eb endemike dhe relikte t\u00eb Ballkanit, mali i Sharrit sigurisht q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb nga zonat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb mbrojtura t\u00eb Ballkanit qendror.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Manastiri i Arkangjelit t\u00eb Shenjt\u00eb<\/em><\/strong><\/p>\n<p>R\u00ebnd\u00ebsia e Parkut Komb\u00ebtar Sharri theksohet m\u00eb tej nga shum\u00eb objekte kulturore dhe historike q\u00eb gjenden n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb. Nj\u00ebri prej tyre \u00ebsht\u00eb Manastiri i Arkangjelit t\u00eb Shenjt\u00eb i shekullit t\u00eb 14-t\u00eb, i vendosur n\u00eb kanionin e Lumbardhit t\u00eb Prizrenit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb manastir, vet\u00ebm tre kilometra n\u00eb juglindje t\u00eb Prizrenit nga qendra e qytetit, arrijm\u00eb shum\u00eb shpejt. Manastiri i Arkangjelit t\u00eb Shenjt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dhurat\u00eb perandorake dhe nj\u00eb manastir mesjetar q\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar mbi themelet e nj\u00eb kishe m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb periudh\u00ebn 1343-1352 si dhurat\u00eb e Perandorit Dushan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Xhamia e Sinan Pash\u00ebs n\u00eb Prizren<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb objekt tjet\u00ebr me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb kulturore t\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb Xhamia e Sinan Pash\u00ebs n\u00eb Prizren. Kjo xhami \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar nga Sofi Sinan Pasha i Budimit. Vler\u00ebsohet se nd\u00ebrtimi i saj ka filluar ose n\u00eb vitin 1600 ose 1608 dhe ka p\u00ebrfunduar n\u00eb vitin 1615. P\u00ebrve\u00e7 ekzistenc\u00ebs s\u00eb saj mbi kat\u00ebrqind vjet, kjo xhami \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme edhe p\u00ebr shkak t\u00eb ve\u00e7orive unike t\u00eb artit klasik osman dhe si e till\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb nga veprat m\u00eb t\u00eb rralla estetike n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Kisha Katolike n\u00eb Letnic\u00eb<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kjo kish\u00eb n\u00eb fshatin e larg\u00ebt t\u00eb Letnic\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend jasht\u00ebzakonisht popullor pelegrinazhi. Njihet gjithashtu si Zonja Cernagora ose Kisha e Zoj\u00ebs s\u00eb Madhe. T\u00eb dy emrat i referohen statuj\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb dhe foshnj\u00ebs Jezus. Megjithat\u00eb, duhet theksuar se pseudonimi Cernagora nuk ka asnj\u00eb lidhje me Malin e Zi. Emri n\u00eb fakt lidhet me zon\u00ebn e Karadakut t\u00eb Shkupit (Skopska Crna Gora), nga ku sipas legjend\u00ebs \u00ebsht\u00eb transferuar statuja. Natyrisht, emri i dyt\u00eb Madona e Zez\u00eb i referohet ngjyr\u00ebs s\u00eb zez\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs statuj\u00eb. Jan\u00eb rreth pes\u00ebqind statuja t\u00eb Zoj\u00ebs s\u00eb Madhe n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn (pothuajse gjysma prej tyre \u2013 237 \u2013 jan\u00eb vet\u00ebm n\u00eb Franc\u00eb), por kjo \u00ebsht\u00eb e vetmja q\u00eb dihet se ekziston n\u00eb t\u00eb gjitha trevat shqipfol\u00ebse.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Jeta jetohet duke shikuar p\u00ebrpara<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kjo na \u00e7on n\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb deklarat\u00ebs s\u00eb Kierkegaard \u2013 por ajo (jeta) jetohet duke shikuar p\u00ebrpara. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb jeta nuk \u00ebsht\u00eb statike, por vazhdon t\u00eb ec\u00eb p\u00ebrpara dhe \u00e7do vendim q\u00eb marrim sot do t\u00eb form\u00ebsoj\u00eb t\u00eb ardhmen ton\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse ne duhet t\u00eb shikojm\u00eb p\u00ebrvojat tona t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb prej tyre dhe t\u00eb krijojm\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Si\u00e7 thot\u00eb fjala e urt\u00eb: &#8220;Njer\u00ebzit m\u00ebsojn\u00eb nga gabimet e tyre, por njer\u00ebzit e zgjuar m\u00ebsojn\u00eb nga gabimet e t\u00eb tjer\u00ebve!&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Trash\u00ebgimia kulturore mund t\u00eb b\u00ebhet burim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i t\u00eb ardhurave<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Me trash\u00ebgimin\u00eb e saj t\u00eb pasur dhe t\u00eb larmishme kulturore, Kosova ka potencial t\u00eb madh p\u00ebr zhvillimin e turizmit kulturor. Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Turizmit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara (UNWTO), turizmi kulturor p\u00ebrb\u00ebn t\u00eb pakt\u00ebn 40% t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb turist\u00ebve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Turist\u00ebt kulturor\u00eb ofrojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrfitime ekonomike sepse ata priren t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb m\u00eb gjat\u00eb se turist\u00ebt e rregullt. Turizmi kulturor mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb ruajtjen e trash\u00ebgimis\u00eb materiale dhe jo materiale t\u00eb nj\u00eb komuniteti. Ajo ofron mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb zhvilluar t\u00eb gjitha llojet e aktiviteteve krijuese dhe t&#8217;u ofroj\u00eb turist\u00ebve p\u00ebrvoja autentike dhe t\u00eb mir\u00ebfillta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Muajin e kaluar n\u00eb artikullin ton\u00eb \u201cR\u00ebnd\u00ebsia e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore dhe kujt i p\u00ebrket?\u201d shpjeguam se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimia kulturore dhe \u00e7far\u00eb e cil\u00ebson at\u00eb si t\u00eb till\u00eb. Megjithat\u00eb, ajo q\u00eb nuk diskutuam \u00ebsht\u00eb: Pse \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme ta ruajm\u00eb at\u00eb? &#8211; P\u00ebrgjigja m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pyetje ndoshta q\u00ebndron n\u00eb fjal\u00ebt e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5963,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,4,17],"tags":[],"class_list":["post-5962","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-farticles","category-social-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5962"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5967,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5962\/revisions\/5967"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazineforyou.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}