E dëgjon një këngë që tingëllon saktësisht si Drake apo The Weeknd. Zëri është perfekt, stili duket real dhe produksioni është i pastër. Pastaj zbulon diçka befasuese. Artisti nuk e ka regjistruar kurrë atë këngë. Kënga është krijuar me ndihmën e inteligjencës artificiale (IA). Ajo që dikur dukej si fantashkencë, sot është pjesë e përditshme e muzikës dhe ky trend nuk po ndodh vetëm në botë. Ai po bëhet gradualisht pjesë edhe e rajonit tonë.
Kur muzika merr një jetë të dytë
Një nga pjesët më interesante të IA në muzikë është mënyra se si ajo i rikthen këngët e vjetra në jetë. Këngët klasike me të cilat shumë njerëz janë rritur, po rizbulohen në mënyra krejtësisht të reja. IA mund të marrë një këngë të vjetër dhe ta shndërrojë në një version modern, ndonjëherë me elemente jazz apo soul, ose me një ritëm të freskët që përshtatet me playlistat e sotme. Për dëgjuesit e rinj, kjo do të thotë të zbulojnë muzikë që ndoshta nuk do ta kishin dëgjuar kurrë më parë. Një këngë që dikur i përkiste një brezi tjetër, papritur ndihet e re dhe aktuale. Platformat e rrjeteve sociale si TikTok luajnë një rol të madh në këtë proces, ku video të shkurtra me versione të ripunuara mund të bëhen virale shumë shpejt. Në këtë mënyrë, IA nuk po krijon vetëm muzikë, por po ndihmon edhe në ruajtjen dhe rikthimin e kulturës.
Kur IA bëhet artist
IA nuk është më vetëm një mjet që ndihmon në krijimin e ‘coverave’ të këngëve ekzistuese. Në disa raste, ajo po bëhet vetë artisti. Projekte si Bora Feira tregojnë sa larg mund të shkojë kjo ide. Nuk bëhet fjalë thjesht për kopjim zërash apo remiks këngësh. Bëhet fjalë për krijimin e një identiteti të plotë, me muzikë origjinale, një stil të dallueshëm dhe një audiencë në rritje. Bora Feira është ndër pionieret e hershme të artistëve të IA me një personalitet të qartë, dhe ajo që e bën edhe më interesante është se ajo paraqitet si një artiste shqiptare me këngë origjinale si “Jam e lirë”. Kjo nuk lidhet më vetëm me teknologjinë, por me identitetin. Mund të dëgjosh këngët e saj, t’i pëlqesh dhe madje t’i shtosh në ‘playlist’ pa menduar dy herë se kush qëndron pas tyre. Por në momentin që e kupton se artisti nuk është njeri, përvoja ndryshon. A do ta dëgjoje njësoj? A mund të lidheni me diçka që nuk e ka një histori të vërtetë, apo personi, ose në këtë rast njerëzit që qëndrojnë pas muzikës, ende kanë rëndësi?
Sfida për artistët e vërtetë
Sado emocionuese të tingëllojë kjo, ajo sjell edhe sfida serioze. Disa artistë pretendojnë se mjetet e IA-së janë trajnuar duke e përdorur punën e tyre pa leje. Kjo ka çuar tashmë në debate dhe procese ligjore në industrinë e muzikës. Pyetjet mbi pronësinë, origjinalitetin dhe drejtësinë po bëhen më të rëndësishme se kurrë. Në të njëjtën kohë, IA-ja e bën krijimin e muzikës më të lehtë se kurrë më parë. Dikush pa asnjë trajnim muzikor mund të krijojë një këngë që tingëllon profesionale. Kjo i ndryshon rregullat e lojës. Nëse kushdo mund të krijojë një hit, çfarë ndodh me ata që kanë kaluar vite duke i ndërtuar aftësitë e tyre? Për disa, kjo ndihet si një kërcënim. Për të tjerë, është thjesht një fazë e re në evoluimin e muzikës, e ngjashme me ardhjen e produksionit digjital apo platformave të transmetimit.
E ardhmja apo diçka tjetër?
Pra, ku na çon e gjithë kjo? A është IA-ja e ardhmja e muzikës, apo fillimi i diçkaje që mund t’i zëvendësojë artistët e vërtetë? Ende nuk ka një përgjigje të thjeshtë. Ajo që është e qartë është se muzika po bëhet më e hapur dhe më e qasshme. Zëra të rinj, si njerëzorë ashtu edhe artificialë, po hyjnë në skenë. Kreativiteti nuk kufizohet më vetëm nga aftësitë teknike. Në të njëjtën kohë, vlera e shprehjes njerëzore, emocioneve dhe përvojës mund të bëhet edhe më e rëndësishme. Dëgjuesit mund të fillojnë të pyesin jo vetëm se si tingëllon një këngë, por edhe kush qëndron pas saj dhe pse është krijuar. Çfarëdo që të sjellë e ardhmja, një gjë është e sigurt. Po jetojmë në një moment ndryshimi. Muzika po evoluon më shpejt se kurrë më parë dhe idetë e reja po e formësojnë mënyrën se si ajo krijohet dhe shpërndahet. Qoftë njerëzorë apo IA, tingulli i së nesërmes tashmë është këtu dhe sapo ka filluar.
